Czy wypowiedzenie umowy zlecenia musi być pisemne?
Nie w każdym przypadku wypowiedzenie umowy zlecenia musi mieć formę pisemną. Umowa zlecenia jest umową cywilnoprawną regulowaną przez Kodeks cywilny, a przepisy nie ustanawiają ogólnego wymogu, by zawierać ją na piśmie. Ustalenia mogą być ustne, choć ich zapis ułatwia późniejsze wykazanie zakresu zlecenia, wynagrodzenia i pozostałych warunków współpracy.
Podobnie jest z wypowiedzeniem. Artykuł 746 Kodeksu cywilnego przyznaje obu stronom prawo wypowiedzenia zlecenia w każdym czasie, ale sam nie wymaga, by oświadczenie zawsze zostało złożone na piśmie. Odpowiedź zależy więc przede wszystkim od postanowień konkretnej umowy i od tego, czy przepisy szczególne wymagają określonej formy.
Warto odróżnić wymóg wskazujący, że wypowiedzenie ma być złożone w określonej formie, od zastrzeżenia tej formy pod rygorem nieważności. Znaczenie ma dokładne brzmienie klauzuli. Jeżeli umowa przewiduje formę pisemną, należy ją zastosować, a gdy wyraźnie zastrzega ją pod rygorem nieważności, e-mail lub rozmowa telefoniczna mogą nie wystarczyć do skutecznego wypowiedzenia.
Nawet gdy umowa nie wymaga pisma, warto złożyć oświadczenie w sposób, który pozwoli ustalić jego treść i datę. Forma pisemna nie jest powszechnym ustawowym obowiązkiem, lecz stanowi istotne zabezpieczenie dowodowe na wypadek sporu.
Jaką formę wypowiedzenia wybrać?
Przed wysłaniem oświadczenia należy sprawdzić umowę, zwłaszcza zapisy o formie wypowiedzenia, okresie wypowiedzenia, sposobie jego liczenia oraz dopuszczalnym kanale doręczenia. Strony mogą uzgodnić, że oświadczenia będą przekazywane na określony adres lub za pośrednictwem wskazanego systemu komunikacji. Nie należy zakładać, że dowolny sposób kontaktu będzie zgodny z umową.
Prawo cywilne rozróżnia formę pisemną, dokumentową i elektroniczną. Forma pisemna wymaga własnoręcznego podpisu na dokumencie albo podpisu elektronicznego spełniającego wymogi formy elektronicznej. Forma dokumentowa jest mniej sformalizowana: oświadczenie może zostać utrwalone w sposób pozwalający ustalić, kto je złożył, i zapoznać się z jego treścią. W określonych sytuacjach e-mail może spełniać te warunki.
E-mail nie jest automatycznie tym samym co forma pisemna. Może stanowić dowód złożenia oświadczenia, a przy odpowiednich warunkach spełniać formę dokumentową. Nie zawsze jednak zastąpi podpisany dokument, szczególnie gdy umowa wyraźnie wymaga formy pisemnej. Również skan podpisanego pisma może potwierdzać treść i fakt komunikacji, ale nie należy bez sprawdzenia uznawać go za równoważny oryginałowi wymaganemu przez umowę.
Jeżeli umowa milczy o formie, jasny e-mail może być użytecznym sposobem przekazania wypowiedzenia, ponieważ zachowuje treść i datę wiadomości. Dla bezpieczeństwa warto wysłać go na adres uzgodniony przez strony i zachować potwierdzenie doręczenia. Jeśli umowa zastrzega formę pisemną, najbezpieczniej przekazać podpisany dokument zgodnie z jej postanowieniami.
Co powinno zawierać oświadczenie o wypowiedzeniu?
Wypowiedzenie jest jednostronnym oświadczeniem składanym drugiej stronie. Co do zasady nie wymaga jej zgody. Nie należy mylić go z rozwiązaniem umowy za porozumieniem stron, które wymaga uzgodnienia obu stron i może określać wspólnie ustaloną datę zakończenia współpracy.
Oświadczenie powinno jasno wskazywać, że składająca je strona wypowiada umowę. Dobrze, by zawierało także:
- datę sporządzenia i dane stron,
- oznaczenie umowy, na przykład jej datę zawarcia lub zakres zlecenia,
- informację o zachowaniu okresu wypowiedzenia, jeśli umowa go przewiduje,
- podpis osoby składającej oświadczenie albo dane pozwalające ustalić nadawcę w przypadku formy dokumentowej,
- ewentualne wskazanie daty, w której umowa ma się zakończyć.
Wypowiedzenie co do zasady nie musi zawierać uzasadnienia. Mimo to warto rozważyć wskazanie ważnego powodu, jeśli taki istnieje, ponieważ może on mieć znaczenie dla rozliczeń i ewentualnej odpowiedzialności za szkodę. Najważniejsze jest jednoznaczne sformułowanie oświadczenia. Samo stwierdzenie, że strona „rozważa zakończenie współpracy”, może nie przesądzać o wypowiedzeniu umowy.
Kiedy wypowiedzenie staje się skuteczne i jaki obowiązuje okres?
Oświadczenie powinno dotrzeć do drugiej strony w taki sposób, aby mogła zapoznać się z jego treścią. W praktyce znaczenie ma więc nie tylko data sporządzenia lub wysłania pisma, lecz także możliwość wykazania, że zostało doręczone. Warto zachować potwierdzenie odbioru, kopię pisma z podpisem odbiorcy albo wiadomość e-mail wraz z jej treścią i informacją o doręczeniu.
Ustawa nie przewiduje jednego okresu wypowiedzenia dla wszystkich umów zlecenia. W pierwszej kolejności decydują zapisy umowy, a w razie ich braku trzeba ocenić treść oświadczenia i okoliczności jego doręczenia. Jeżeli umowa przewiduje miesięczny okres wypowiedzenia, oświadczenie powinno wyraźnie wskazywać, że strona wypowiada umowę z jego zachowaniem. Należy też ustalić datę doręczenia i sposób liczenia okresu zgodnie z umową.
Prawo do wypowiedzenia przysługuje zleceniodawcy i zleceniobiorcy w każdym czasie. Nie oznacza to jednak, że każde wypowiedzenie natychmiast kończy współpracę bez dalszych rozliczeń. Jeżeli strony ustaliły okres wypowiedzenia, trzeba uwzględnić jego treść. Jeżeli go nie określiły, nie należy samodzielnie zakładać konkretnego terminu, lecz ocenić skutki oświadczenia w kontekście umowy i sposobu jego doręczenia.
Jakie mogą być finansowe skutki wypowiedzenia?
Skutki finansowe zależą między innymi od tego, kto wypowiada umowę, czy zlecenie jest odpłatne, jakie czynności zostały wykonane i czy istniał ważny powód. Samo prawo do wypowiedzenia nie wyklucza obowiązku rozliczenia dotychczasowej współpracy ani odpowiedzialności za szkodę.
Jeżeli umowę wypowiada zleceniodawca, powinien zwrócić zleceniobiorcy wydatki poniesione w celu należytego wykonania zlecenia oraz zapłacić część wynagrodzenia odpowiadającą wykonanym czynnościom. Gdy zleceniodawca wypowiada umowę bez ważnego powodu, może ponadto odpowiadać za szkodę poniesioną przez zleceniobiorcę.
W przypadku zleceniobiorcy wypowiedzenie odpłatnego zlecenia bez ważnego powodu również może prowadzić do odpowiedzialności za szkodę. Nie można jednak z góry zrzec się prawa do wypowiedzenia z ważnych powodów. Dlatego przed zakończeniem współpracy warto udokumentować okoliczności, które uzasadniają decyzję, i ustalić, jakie wydatki oraz wykonane czynności wymagają rozliczenia.
Najbezpieczniejsza procedura jest prosta: sprawdzić umowę, przygotować jednoznaczne oświadczenie, uwzględnić uzgodniony okres wypowiedzenia i doręczyć dokument na adres lub kanał komunikacji wskazany przez strony. Następnie należy zachować dowód doręczenia oraz dokumenty dotyczące wykonanych prac i kosztów. Pisemne wypowiedzenie nie zawsze jest obowiązkowe, ale zwykle ułatwia wykazanie, kiedy i na jakich warunkach umowa została zakończona.
Źródła
- https://aidergroup.pl/blog/wypowiedzenie-umowy-zlecenia
- https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-cywilny-16785996/art-746
- https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/0084
- https://www.prawo-pracy.pl/wypowiedzenie_umowy_zlecenia_na_czas_nieokreslony-p-849.html
- https://www.prawo-pracy.pl/wypowiedzenie-za-porozumieniem-stron-czy-z-zachowaniem-okresu-wypowiedzenia-p-1923.html