Umowa o pracę: jak się zwolnić i kiedy zakończy się zatrudnienie?

Sprawdź, jak wypowiedzieć umowę o pracę, ustalić termin odejścia i odróżnić wypowiedzenie od porozumienia stron.
Umowa o pracę: jak się zwolnić i kiedy zakończy się zatrudnienie?

Jak można zakończyć umowę o pracę?

Jeśli zastanawiasz się, jak zwolnić się z pracy na umowie o pracę, zacznij od wyboru trybu zakończenia zatrudnienia. Prawo przewiduje cztery możliwości: porozumienie stron, wypowiedzenie przez pracownika lub pracodawcę, rozwiązanie bez wypowiedzenia w przypadkach określonych przepisami oraz upływ czasu, na który zawarto umowę.

Pracownik może sam złożyć wypowiedzenie umowy na czas określony, nieokreślony lub próbny. Nie musi uzasadniać swojej decyzji ani uzyskiwać zgody pracodawcy. Wypowiedzenie jest jednostronnym oświadczeniem woli, a nie prośbą o zaakceptowanie odejścia. Powinno jasno wskazywać, że pracownik wypowiada umowę, oraz pozwalać ustalić, której umowy dotyczy.

Inaczej działa porozumienie stron. Wymaga zgody zarówno pracownika, jak i pracodawcy, dlatego sama propozycja pracownika nie kończy stosunku pracy. Strony mogą wspólnie ustalić datę odejścia, również wcześniejszą niż wynikająca z okresu wypowiedzenia. To rozwiązanie warto rozważyć, gdy zależy Ci na konkretnym, szybkim terminie, ale trzeba liczyć się z tym, że pracodawca może odmówić.

Jeśli nie ma zgody na porozumienie, możesz złożyć standardowe wypowiedzenie. Nie należy utożsamiać go z porozumieniem: pracodawca nie musi przyjmować wypowiedzenia jako propozycji, ponieważ jest to oświadczenie, które wywołuje skutki zgodnie z przepisami i właściwym okresem wypowiedzenia.

Jaki okres wypowiedzenia obowiązuje?

Właściwy termin zależy od rodzaju umowy oraz stażu pracy u danego pracodawcy. Przy umowie na czas określony i nieokreślony okres wypowiedzenia wynosi:

Przeczytaj także: Ile można zarobić na umowie zlecenie w 2026 roku?

  • 2 tygodnie, gdy zatrudnienie trwa krócej niż 6 miesięcy,
  • 1 miesiąc, gdy zatrudnienie trwa co najmniej 6 miesięcy,
  • 3 miesiące, gdy zatrudnienie trwa co najmniej 3 lata.

Przy umowie na okres próbny obowiązują inne terminy:

  • 3 dni robocze, jeśli okres próbny nie przekracza 2 tygodni,
  • 1 tydzień, jeśli okres próbny jest dłuższy niż 2 tygodnie,
  • 2 tygodnie, jeśli umowę zawarto na 3-miesięczny okres próbny.

Przy ustalaniu okresu wypowiedzenia umowy na czas określony lub nieokreślony uwzględnia się zatrudnienie u tego samego pracodawcy. Znaczenie mogą mieć wszystkie okresy pracy u niego, niezależnie od rodzaju wcześniejszej umowy i przerw między okresami zatrudnienia. Przed złożeniem pisma sprawdź więc nie tylko datę rozpoczęcia obecnej umowy, lecz także wcześniejszą historię zatrudnienia u tego pracodawcy.

Przeczytaj też: Jak liczy się podatek dochodowy od osób fizycznych PIT?

Przykładowo osoba zatrudniona u pracodawcy przez 8 miesięcy, która wypowiada umowę na czas nieokreślony, ma miesięczny okres wypowiedzenia. Z kolei pracownik zatrudniony krócej niż 6 miesięcy na umowie terminowej ma 2 tygodnie wypowiedzenia.

Kiedy kończy się okres wypowiedzenia?

Data złożenia wypowiedzenia nie zawsze oznacza, że umowa zakończy się po dokładnie takiej samej liczbie dni kalendarzowych. Okres wypowiedzenia liczony w tygodniach kończy się w sobotę, a okres miesięczny w ostatnim dniu miesiąca. Dlatego przed wskazaniem daty odejścia warto sprawdzić, jak termin wypada w kalendarzu.

Jeśli pracownikowi przysługuje miesiąc wypowiedzenia, umowa kończy się w ostatnim dniu miesiąca, w którym upływa ten okres. Nie musi to być dzień przypadający dokładnie miesiąc po złożeniu pisma. Przy okresie dwutygodniowym zakończenie przypada w sobotę po upływie właściwego terminu. Przykładowo pracownik z krótszym niż 6 miesięcy stażem na umowie terminowej ma 2 tygodnie wypowiedzenia, które kończą się w sobotę.

Przeczytaj też: Prawo rodzinne a wsparcie dla przyszłych rodziców przed narodzinami dziecka

Przed przygotowaniem dokumentu ustal rodzaj umowy, okres zatrudnienia u obecnego pracodawcy oraz właściwy okres wypowiedzenia. Następnie oblicz datę zakończenia zgodnie z zasadą dotyczącą tygodni albo miesięcy. Jeżeli w umowie zapisano dłuższy okres wypowiedzenia, sprawdź jego treść i aktualne przepisy przed podjęciem decyzji.

Jak przygotować i doręczyć wypowiedzenie?

Wypowiedzenie powinno być zrozumiałe i nie pozostawiać wątpliwości co do zamiaru pracownika. W piśmie umieść datę sporządzenia, dane pracownika i pracodawcy, jasne oświadczenie o wypowiedzeniu oraz wskazanie umowy, której dotyczy. Dokument należy podpisać. Uzasadnienie decyzji nie jest wymagane, gdy wypowiedzenie składa pracownik.

Ważne jest nie tylko przygotowanie pisma, ale także możliwość wykazania, że dotarło do pracodawcy. Zachowaj kopię dokumentu i dowód doręczenia, na przykład potwierdzenie odbioru. W razie przekazania pisma osobiście warto poprosić o potwierdzenie jego przyjęcia na własnym egzemplarzu. Samo poinformowanie przełożonego w rozmowie nie daje takiej samej pewności co do treści i daty złożenia oświadczenia.

Przeczytaj też: Kiedy warto skorzystać z doradztwa prawnego dla firm? Kompleksowy przewodnik

Po ustaleniu formalności warto uzgodnić przekazanie obowiązków, termin zwrotu sprzętu i rozliczenie spraw służbowych. Te ustalenia pomagają zakończyć współpracę bez nieporozumień, ale nie zastępują wypowiedzenia ani nie zmieniają ustawowego okresu wypowiedzenia.

Kiedy można odejść bez wypowiedzenia?

Rozwiązanie umowy przez pracownika bez wypowiedzenia jest wyjątkiem, a nie zwykłą alternatywą dla standardowego trybu. Może wchodzić w grę między innymi wtedy, gdy pracodawca ciężko narusza podstawowe obowiązki wobec pracownika. Inną sytuacją jest orzeczenie lekarskie stwierdzające szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na zdrowie, jeśli pracodawca nie przenosi pracownika w terminie do odpowiedniej pracy.

Przed skorzystaniem z tego trybu należy starannie ocenić okoliczności i zgromadzić dokumenty potwierdzające podstawę decyzji. Przy rozwiązaniu umowy z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków przez pracodawcę pracownikowi może przysługiwać odszkodowanie odpowiadające wynagrodzeniu za okres wypowiedzenia. W przypadku umowy terminowej wysokość odszkodowania podlega ograniczeniu związanemu z czasem, do którego umowa miała trwać. Ponieważ skutki błędnego zastosowania tego trybu mogą być poważne, w razie wątpliwości warto przed złożeniem oświadczenia skonsultować sytuację prawną.

Warto przeczytać: Ile godzin pracy przypada na listopad w 2026 roku?

O czym pamiętać przy porozumieniu i zmianie warunków?

Porozumienie stron pozwala ustalić wspólną datę zakończenia zatrudnienia, ale po jego zawarciu nie można go jednostronnie cofnąć. Wycofanie wymaga zgody obu stron. Przed podpisaniem dokumentu sprawdź więc datę rozwiązania umowy i pozostałe ustalenia, zwłaszcza jeśli wpływają na rozliczenie obowiązków lub przejście do nowej pracy.

Warto też odróżnić odejście z pracy od wypowiedzenia zmieniającego. To drugie składa pracodawca, proponując zmianę warunków zatrudnienia. Jeśli pracownik odmówi przyjęcia nowych warunków, umowa może rozwiązać się po upływie okresu wypowiedzenia. Nie jest to jednak to samo co samodzielne wypowiedzenie umowy przez pracownika.

Najbezpieczniej najpierw ustalić, czy zależy Ci na wspólnie uzgodnionej dacie, czy na jednostronnym zakończeniu umowy. Następnie sprawdź staż u pracodawcy, właściwy okres wypowiedzenia i dzień, w którym umowa faktycznie się zakończy. Przed publikacją lub wykorzystaniem informacji w konkretnej sprawie należy zweryfikować aktualne przepisy oraz treść umowy, ponieważ indywidualne postanowienia mogą mieć znaczenie dla terminu wypowiedzenia.

Źródła

  • https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00203
  • https://www.pip.gov.pl/dla-pracodawcow/porady-prawne/stosunek-pracy
  • https://www.pip.gov.pl/dla-pracownikow/niezbednik-pracownika/formy-zatrudnienia-oraz-podstawowe-prawa-i-obowiazki
  • https://www.pip.gov.pl/dla-pracodawcow/pytania-i-odpowiedzi/czy-mozna-cofnac-zgode-na-rozwiazanie-umowy-na-mocy-porozumienia-stron
  • https://zielonalinia.gov.pl/en/-/umowa-o-prace-zmiana-warunkow-i-powierzenie-innej-pracy